Xe buýt TP.HCM tăng gần 50% khách sau khi miễn vé, sinh viên trở lại trường gây áp lực

Chính sách miễn vé xe buýt TP.HCM giúp lượng hành khách tăng mạnh, trong đó học sinh, sinh viên là nhóm sử dụng đông khi năm học mới bắt đầu. Lượng khách trên toàn mạng lưới tăng 48% so với cùng kì, buộc thành phố phải tăng chuyến, điều xe dự phòng và trực tiếp điều phối tại những điểm nóng như Kí túc xá Đại học Quốc gia TP.HCM.

Xe buýt TP.HCM kín khách, thành phố phải tăng xe

Sáng 10/9, các tuyến xe buýt kết nối Kí túc xá khu A, khu B, Đại học Quốc gia TP.HCM với các trường đại học được tăng cường phương tiện. Khoảng 5 nhân sự của Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.HCM có mặt tại khu vực kí túc xá để điều phối, hướng dẫn sinh viên.

Trước đó một ngày, nhiều tuyến như 170, 53, 99 rơi vào tình trạng đông kín vào giờ cao điểm. Một số xe chỉ sau một đến hai trạm đã hết chỗ, khiến sinh viên ở các điểm phía sau phải tiếp tục chờ chuyến kế tiếp.

Tình trạng này giảm rõ rệt trong sáng 10/9 sau khi thành phố tăng phương tiện. Từ khoảng 6h, nhiều xe đã được bố trí tại khu B để đón sinh viên. Đến khoảng 7h, khi lượng khách giảm, một số xe tăng cường tuyến số 8 được điều chuyển về khu A để tiếp tục phục vụ.

Chính sách miễn vé xe buýt TP.HCM giúp lượng hành khách tăng mạnh, trong đó học sinh, sinh viên. Ảnh: Nguyễn Tuyết

Ông Nguyễn Hải Đăng, Phó Trưởng Phòng Quản lí điều hành, Trung tâm Quản lí giao thông công cộng TP.HCM, cho biết đơn vị điều xe theo lượng khách thực tế thay vì cố định một phương án.

Tuyến số 8 được tăng cường để phục vụ sinh viên từ khu B và khu A. Các tuyến 170, 53 và 99 cũng được điều chỉnh biểu đồ, tăng số chuyến vào giờ cao điểm.

Theo phương án này, xe tăng cường tuyến số 8 xuất phát từ khu B, đi qua khu vực các trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Khoa học Tự nhiên, Quảng trường Sáng tạo rồi về khu A.

“Chúng tôi điều động theo lộ trình ngắn nhất và tiếp tục theo dõi lượng khách để điều chỉnh phương tiện”, ông Đăng nói.

Với sinh viên, việc có thêm xe ngay đầu giờ cao điểm giúp giảm đáng kể thời gian chờ.

An Nhiên, sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho biết đây là lần đầu cô sử dụng xe buýt tại TP.HCM và đánh giá việc tăng cường phương tiện là cần thiết. “Em thấy việc điều chỉnh này rất tốt và cần được duy trì”, Nhiên nói.

Sự thay đổi tại các điểm chờ sáng 10/9 cho thấy một vấn đề mới của xe buýt TP.HCM sau khi miễn vé: Khi chi phí đi lại giảm, nhu cầu tăng nhanh, hệ thống phải đáp ứng được lượng khách lớn hơn trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Miễn vé kéo khách tăng mạnh, áp lực không chỉ ở xe buýt

Theo Trung tâm Quản lí giao thông công cộng thuộc Sở Xây dựng TP.HCM, từ ngày 1/7 đến 5/9, 134 tuyến xe buýt đã phục vụ hơn 19,7 triệu lượt khách, tăng 48% so với cùng kì năm trước.

Tường Anh, sinh viên năm hai chia sẻ từ đầu tháng 9 xe buýt luôn trong tình trạng rất đông. Ảnh: Nguyễn Tuyết

Lượng khách bình quân cũng tăng theo từng tháng. Trong tháng đầu thực hiện miễn vé, hệ thống phục vụ hơn 276.000 lượt khách mỗi ngày. Sang tháng 8, con số này vượt 306.000 lượt.

Đặc biệt, khi năm học mới đến gần, lượng khách có thời điểm vượt 383.000 lượt/ngày.

Ông Lê Hoàn, Phó Giám đốc Trung tâm Quản lí giao thông công cộng TP.HCM, cho rằng chính sách miễn vé là một trong những nguyên nhân khiến người dân sử dụng xe buýt nhiều hơn. Khi học sinh, sinh viên trở lại trường, nhu cầu tiếp tục tăng bởi đây là nhóm hành khách chiếm tỷ lệ lớn trong mạng lưới xe buýt thành phố.

Thực tế tại nhiều tuyến cho thấy áp lực không chỉ xuất hiện ở khu vực Đại học Quốc gia TP.HCM. Các trạm xe buýt trên quốc lộ 1, quốc lộ 13, Điện Biên Phủ, Võ Nguyên Giáp và nhiều trục đường lớn cũng đông hơn vào giờ cao điểm.

Tường Anh, sinh viên năm hai Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, cho biết từ đầu tháng 9, tuyến xe từ đường Âu Cơ đến cơ sở 2 ở Bình Chánh thường xuyên đông nghẹt.

“Có thể do chính sách miễn phí xe buýt nên nhiều người lựa chọn phương tiện này hơn. Tuy nhiên, có những chuyến quá tải”, Anh nói.

Không chỉ xe buýt, lượng khách tăng còn lan sang metro Bến Thành - Suối Tiên. Theo Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (HURC1), trong hai ngày 7 và 8/9, tuyến metro phục vụ khoảng 73.000 lượt khách mỗi ngày. Mức này tăng gần 18% so với bình quân bốn ngày trước đó và hơn 6% so với đầu tuần cuối tháng 8, thời điểm học sinh, sinh viên còn nghỉ hè.

Nguyên nhân là nhiều hành khách sử dụng xe buýt để tiếp cận các nhà ga metro, sau đó tiếp tục hành trình vào khu vực trung tâm. Điều này cho thấy xe buýt và metro đang hình thành chuỗi kết nối giao thông công cộng, thay vì hoạt động tách biệt.

TP.HCM hiện có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.400 xe. Từ tháng 7, thành phố miễn vé trên 134 tuyến nội tỉnh nhằm giảm chi phí đi lại và khuyến khích người dân chuyển sang giao thông công cộng.

Tuy nhiên, lượng khách tăng nhanh cũng đặt ra yêu cầu mới về năng lực vận hành. Nếu không tăng chuyến đúng thời điểm, chính sách miễn vé có thể kéo theo tình trạng quá tải, chờ lâu và giảm trải nghiệm của hành khách.

Trước mắt, Trung tâm Quản lí giao thông công cộng cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Đại học Quốc gia TP.HCM theo dõi nhu cầu đi lại, bố trí xe dự phòng và điều chỉnh số chuyến tại các điểm có lượng khách tăng đột biến.

Từ tháng 10, hành khách trên các tuyến miễn vé sẽ phải thực hiện định danh bằng căn cước công dân, VNeID, thẻ ngân hàng, ví điện tử hoặc ứng dụng MultiGo. Thành phố cũng đang triển khai thẻ giao thông công cộng cho những trường hợp gặp khó khăn trong việc xác thực.

Đằng sau con số tăng 48% không chỉ là một kỉ lục về lượng khách. Đó còn là phép thử đối với năng lực của hệ thống giao thông công cộng TP.HCM: Khi người dân được khuyến khích lên xe buýt, thành phố phải bảo đảm họ có thể lên xe đúng lúc, đi lại thuận tiện và tiếp tục lựa chọn phương tiện này trong những ngày tiếp theo.

Nguyễn Tuyết