Hai ngày cuối của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã thông qua hàng loạt luật liên quan trực tiếp đến nhà đất, thuế, sức khỏe, việc làm và gia đình của mỗi người. Tính chung cả kỳ họp, Quốc hội đã thông qua 38 luật và 18 nghị quyết. Đa số các luật dưới đây có hiệu lực từ năm 2027, có luật đến năm 2028 mới có hiệu lực.
1. NHÀ ĐẤT, SỔ ĐỎ
Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 01/7/2027.
- Người nhận chuyển nhượng đất trước ngày 01/8/2024 nhưng chưa sang tên được xem xét cấp sổ đỏ nếu đáp ứng điều kiện luật định.
- Đất sử dụng trước ngày 01/7/2014 nhưng không có giấy tờ cũng có thể được xem xét cấp sổ đỏ.
- Phần đất không có tranh chấp trong một thửa đất đang tranh chấp vẫn có thể được cấp sổ đỏ nếu đủ điều kiện tách thửa.
- Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo luật mới áp dụng từ ngày 01/01/2028.
2. NHÀ Ở XÃ HỘI, CHUNG CƯ
Quốc hội thông qua Luật Nhà ở (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 01/7/2027.
- Nhà ở xã hội sau 5 năm, khi đáp ứng đủ điều kiện luật định, được bán lại theo giá thị trường nhưng chỉ bán cho người thuộc đối tượng được mua nhà ở xã hội.
- Giá bán do các bên thỏa thuận, không phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định này.
- Đối với chung cư, luật làm rõ thẩm quyền quyết định của hội nghị nhà chung cư, bổ sung cơ chế giám sát ban quản trị và phối hợp với chính quyền địa phương.
3. MUA BÁN BẤT ĐỘNG SẢN
Quốc hội thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 01/7/2027.
- Chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc tối đa 5% giá bán, giá thuê mua khi bất động sản đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.
- Lần thanh toán đầu tiên không quá 30% giá trị hợp đồng, bao gồm tiền đặt cọc.
- Khi chưa bàn giao nhà, chủ đầu tư không được thu quá 70% giá trị hợp đồng mua bán.
- Trước khi người mua được cấp giấy chứng nhận, chủ đầu tư không được thu quá 95% giá trị hợp đồng, trừ trường hợp được luật quy định.
Người mua nhà dự án cần kiểm tra điều kiện pháp lý và tiến độ thanh toán, đừng chỉ nghe lời môi giới.
4. ĐẤU GIÁ ĐẤT
Quốc hội thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 01/7/2027.
- Tiền đặt trước khi đấu giá quyền sử dụng đất để Nhà nước giao đất ở cho cá nhân được quy định trong khung 20–50% giá khởi điểm.
- Người vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy kết quả trúng đấu giá có thể bị cấm tham gia đấu giá.
- Bổ sung trường hợp bị cấm tham gia đấu giá đối với hành vi từ chối kết quả trúng đấu giá hoặc từ chối ký biên bản đấu giá theo quy định.
5. ĐẤT BỎ HOANG
Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Từ ngày 01/7/2027, đất thuộc diện bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng theo quy định sẽ chịu thuế suất 0,2% và không áp dụng hạn mức.
Đất sử dụng không đúng mục đích chịu thuế suất 0,15%.
6. THUẾ HỘ KINH DOANH
Từ kỳ tính thuế năm 2027, ngưỡng doanh thu để được lựa chọn phương pháp tính thuế thu nhập được nâng từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng/năm.
Hộ, cá nhân kinh doanh thuộc diện nộp thuế và đáp ứng điều kiện có thể lựa chọn tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập tính thuế.
Đặc biệt, cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám chữa bệnh được miễn thuế thu nhập cá nhân theo quy định mới.
7. DOANH NGHIỆP, HỘ KINH DOANH ĐÃ NGỪNG HOẠT ĐỘNG
Quốc hội thông qua Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp.
Những trường hợp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt mã số thuế hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có thể được xem xét xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp nếu đáp ứng điều kiện.
Không phải mọi khoản nợ thuế đều được xóa.
8. NGƯỜI LAO ĐỘNG
Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động và các luật liên quan, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
Bổ sung hai ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương vào Bộ luật Lao động:
- Ngày 24/11: Ngày Văn hóa Việt Nam.
- Ngày 27/7: Ngày Tổ quốc tri ân – Ngày Thương binh, liệt sĩ.
Riêng ngày 24/11/2026 đã được bố trí nghỉ theo chính sách ban hành trước đó.
9. BẢO HIỂM XÃ HỘI
Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
- Bổ sung nguyên tắc bảo toàn vốn, minh bạch và kiểm soát rủi ro khi đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội.
- Làm rõ quyền của người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng được thay đổi hình thức nhận và nơi nhận theo quy định.
- Chưa mở rộng thêm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm hưu trí bổ sung trong lần sửa đổi này.
10. BẢO HIỂM Y TẾ
Quốc hội thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật về y tế và an sinh xã hội, trong đó có Luật Bảo hiểm y tế.
- Người có thẻ bảo hiểm y tế khi chọn khám chữa bệnh theo yêu cầu vẫn được quỹ thanh toán phần chi phí thuộc phạm vi, mức hưởng và điều kiện thanh toán.
- Người bệnh tự thanh toán phần chênh lệch của dịch vụ theo yêu cầu.
- Bổ sung quyền lợi thanh toán tiền giường lưu tại các cơ sở y tế đáp ứng điều kiện.
- Cơ sở khám chữa bệnh phải thông báo trước những khoản chi phí người bệnh phải tự trả.
11. THUỐC LÁ ĐIỆN TỬ, THUỐC LÁ NUNG NÓNG
Quốc hội thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, có hiệu lực chung từ ngày 01/7/2027.
- Luật quy định rõ việc cấm sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, shisha và các sản phẩm thuộc diện cấm.
- Cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi.
- Cấm bán thuốc lá qua máy bán hàng tự động và trên môi trường điện tử, trừ trường hợp giao dịch giữa các chủ thể kinh doanh hợp pháp được luật cho phép.
- Từ ngày 01/7/2027, mở rộng lệnh cấm hút thuốc ra toàn bộ khuôn viên trường cao đẳng, đại học, học viện.
Lưu ý: Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đã bị cấm theo chính sách của Quốc hội từ năm 2025, không phải đợi đến năm 2027.
12. HIẾN TẠNG – BẢO VỆ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI
Quốc hội thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 01/01/2028.
Đây là một trong những vấn đề từng gây nhiều tranh luận.
- Không cho người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác.
- Không cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi sau khi chết não, chết tuần hoàn.
- Nghiêm cấm lấy mô không tái tạo và bộ phận cơ thể từ người dưới 18 tuổi còn sống.
- Riêng việc hiến mô tái tạo, như tế bào gốc tạo máu để cứu chữa anh, chị, em ruột, được xem xét trong trường hợp đặc biệt và phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ trẻ em rất chặt chẽ.
- Người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho thành viên gia đình theo quy định. Hiến cho người ngoài gia đình phải từ đủ 25 tuổi trở lên.
13. NHẬN CON NUÔI
Quốc hội thông qua Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
- Bổ sung quy định không cho nhận con nuôi đối với người từng bị xử lý vi phạm hành chính về bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em hoặc bị kết án về một số tội liên quan theo quy định.
- Giảm độ tuổi phải lấy ý kiến đồng ý của trẻ khi nhận làm con nuôi từ đủ 9 tuổi xuống đủ 7 tuổi.
- Làm rõ quyền, nghĩa vụ của con nuôi với cha mẹ nuôi và các thành viên gia đình.
- Tăng cơ chế ngăn chặn lợi dụng việc nhận con nuôi để mua bán, bóc lột hoặc xâm hại trẻ em.
14. HÌNH SỰ – BỎ ÁN TỬ HÌNH ĐỐI VỚI 6 TỘI DANH
Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
Bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, trong đó có tội mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, bạo loạn...
Theo Bộ luật mới, hình phạt tử hình chỉ còn được quy định đối với 4 tội:
- Phản bội Tổ quốc.
- Giết người.
- Khủng bố.
- Sản xuất trái phép chất ma túy.
Việc bỏ hình phạt tử hình không có nghĩa là các hành vi này không còn bị xử lý hình sự. Người phạm tội vẫn có thể phải chịu hình phạt rất nghiêm khắc.
Đặc biệt, Nghị quyết thi hành có quy định chuyển tiếp về việc không tiếp tục áp dụng, thi hành án tử hình đối với những tội danh đã được bỏ hình phạt này.
15. TỐ TỤNG HÌNH SỰ
Quốc hội thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
- Bổ sung cơ chế tố tụng điện tử, tố tụng trực tuyến.
- Quy định giá trị pháp lý của hoạt động tố tụng điện tử và yêu cầu bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn, bảo mật dữ liệu.
- Bổ sung thủ tục đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị.
- Việc nhận tội phải tự nguyện, không bị ép buộc, không làm mất quyền bào chữa. Cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải kiểm tra, đánh giá đầy đủ chứng cứ buộc tội.
16. THU HỒI TÀI SẢN LIÊN QUAN ĐẾN TỘI PHẠM
Quốc hội thông qua Nghị quyết thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
- Áp dụng đối với các nhóm tội như rửa tiền, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tham nhũng và các tội phạm khác về chức vụ.
- Việc thu hồi tài sản không nhất thiết phải chờ bản án hình sự kết tội, nhưng phải được Tòa án xem xét, quyết định theo trình tự pháp luật.
- Tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người thứ ba ngay tình được bảo vệ theo quy định.
- Cơ chế thí điểm không áp dụng đối với hành vi phạm tội xảy ra trước ngày 01/3/2027.
Người có tài sản chung, tài sản nhận chuyển nhượng hoặc tài sản đứng tên hộ người khác cần đặc biệt quan tâm đến việc lưu giữ chứng cứ chứng minh quyền sở hữu và nguồn gốc hợp pháp của tài sản.
---
Bài viết này chỉ là bản tóm tắt những thay đổi đáng chú ý. Trước khi quyết định một việc lớn, hãy đọc toàn văn luật chính thức hoặc tham khảo ý kiến luật sư về đúng trường hợp của mình.
ThS., Luật sư Đậu Thị Quyên
Liên hệ