Nhà Giáo dục Tài chính Quốc tế Lâm Minh Chánh: 'Tôi không bê nguyên giáo trình của Mỹ về dạy, phải diễn giải cho phù hợp'

Hội đồng Giáo dục Tài chính Mỹ (NFEC) vừa vinh danh ông Lâm Minh Chánh là Nhà Giáo dục Tài chính Quốc tế của năm 2026.

Ông Lâm Minh Chánh - Nhà Giáo dục Tài chính Quốc tế của năm 2026. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Với vai trò Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc WikiMoney và Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch BizUni (Học viện Kinh doanh & Tài chính), ông Lâm Minh Chánh đã lan tỏa ảnh hưởng đến các cá nhân, gia đình, doanh nhân, người trẻ đi làm và cộng đồng rộng lớn tại Việt Nam cũng như nhiều nơi khác.

Phóng viên Một Thế Giới có cuộc trò chuyện với ông Lâm Minh Chánh về ý nghĩa của danh hiệu này.

Từ cuốn sách 55.000 bản đến hệ sinh thái giáo dục tài chính

- Thưa ông Lâm Minh Chánh, đón nhận thông tin chính thức từ NFEC vào một ngày rất đẹp (9/9/2026), cảm xúc đầu tiên của ông là gì?

- Ông Lâm Minh Chánh: Cảm xúc đầu tiên của tôi là xúc động và biết ơn. Thú thật, khi đọc thông báo chính thức từ Hội đồng Giáo dục Tài chính Mỹ, tôi đã lặng đi một lúc.

Tôi đã có hơn 20 năm làm quản lí cấp cao tại các tập đoàn đa quốc gia, 17 năm khởi nghiệp và hơn 10 năm làm những công việc cộng đồng. Tôi cũng đã nhận không ít giải thưởng và sự ghi nhận trong sự nghiệp.

Nhưng danh hiệu này mang một ý nghĩa rất khác. Nó không vinh danh tôi vì tôi kiếm được bao nhiêu tiền hay xây dựng được doanh nghiệp lớn cỡ nào, mà vì đã giúp nhiều người hiểu về tiền bạc và quản lí tài chính tốt hơn. Với một người đã chọn giáo dục tài chính làm sứ mệnh của nửa sau cuộc đời, đó là sự ghi nhận chạm đến trái tim nhất.

Ngày 9/9/2026 là một ngày rất đẹp và tôi tin đó là một cơ duyên. Nhưng điều làm tôi hạnh phúc nhất không phải cái tên “Lâm Minh Chánh” được xướng lên, mà là niềm vui chung của những người làm giáo dục tài chính ở Việt Nam. Công việc thầm lặng của chúng tôi đang được nhìn nhận.

Danh hiệu này thuộc về hàng trăm nghìn học viên, độc giả, khán giả đã tin tưởng và đồng hành cùng tôi suốt bao năm qua. Không có các bạn, sẽ không có danh hiệu này.

- Danh hiệu lần này đánh giá cao các mô hình bền vững, mở rộng tiếp cận kiến thức vượt biên giới. Theo ông, đâu là những bước ngoặt tại WikiMoney và BizUni giúp ông được Hội đồng thẩm định Hoa Kỳ ghi nhận?

- Ông Lâm Minh Chánh: Tôi nghĩ NFEC không nhìn vào một dự án đơn lẻ mà nhìn vào cả một hệ sinh thái. Nếu phải chọn ra những bước ngoặt, tôi sẽ nói đến 4 điều.

Cuốn sách Tài chính Cá nhân dành cho người Việt Nam là nền tảng, đến nay đã bán hơn 55.000 bản in, chưa kể ebook và sách nói. Nó chứng minh một điều tôi luôn tin: người Việt rất khát khao kiến thức tài chính đúng đắn khi được trình bày thật dễ hiểu và thực tế. Cuốn sách đó đặt nền móng cho toàn bộ hành trình giáo dục của tôi.

Tiếp đó là BizUni, nơi kiến thức tài chính cá nhân, đầu tư dài hạn và quản trị doanh nghiệp được hệ thống hóa thành các chương trình bài bản. Qua BizUni, tôi đã trực tiếp giảng dạy cho hơn 30.000 học viên. Điều tôi tâm đắc là các khóa học không dạy lí thuyết suông mà tập trung vào tính ứng dụng, tính kỉ luật trong quản lí tiền bạc và tư duy làm giàu bền vững dựa trên trải nghiệm thực chiến của chính tôi.

Tôi cũng chú trọng lan tỏa kiến thức đến cộng đồng qua các chuyên đề tài chính, đầu tư tại các hiệp hội, câu lạc bộ doanh nhân, nhà quản lí, trường đại học và trên Facebook, TikTok, YouTube.

Một bạn sinh viên ở tỉnh xa, một người công nhân hay một người nội trợ đều có thể học miễn phí chỉ với một chiếc điện thoại.

Chính sự bền bỉ đó đã giúp kiến thức tài chính đến được với hàng trăm nghìn người.

Mảnh ghép mới nhất là WikiMoney, nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để đưa giáo dục tài chính và tư vấn đầu tư đến với công chúng ở quy mô lớn hơn. WikiMoney hỗ trợ người dùng đánh giá, định giá và tối ưu hóa danh mục đầu tư theo phương pháp định lượng chuẩn mực, phù hợp với thị trường Việt Nam.

Một giảng viên dù giỏi đến đâu mỗi năm cũng chỉ dạy được một số lượng học viên hữu hạn. Với công nghệ và AI, chúng ta có thể đưa kiến thức và công cụ đến với hàng triệu người, bất kể họ ở đâu, vào bất kì lúc nào. Chính sự kết hợp giữa chuyên môn con người và công nghệ có khả năng mở rộng này đã góp phần tạo nên “mô hình bền vững, vượt biên giới” mà NFEC đề cao.

- Sau khi hoàn thành chứng nhận CFEI cuối năm 2025, ông đã phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe nào của NFEC để được vinh danh?

- Ông Lâm Minh Chánh: Đúng là hành trình diễn ra khá nhanh, nhưng phía sau đó là những tiêu chuẩn rõ ràng và không hề dễ dàng.

Để trở thành Nhà Giáo dục Tài chính được chứng nhận (CFEI) vào tháng 11/2025, tôi phải hoàn thành chương trình đào tạo, vượt qua kỳ thi theo chuẩn mực của NFEC và cam kết tuân thủ các nguyên tắc đạo đức trong giáo dục tài chính.

Còn với danh hiệu Nhà Giáo dục Tài chính Quốc tế của năm, theo những gì NFEC công bố công khai, họ đánh giá dựa trên ba tiêu chí cốt lõi, chứ không dựa trên bằng cấp hay danh tiếng.

Giáo dục (Education) là tiêu chí NFEC quan tâm: việc giảng dạy có thực sự giúp người học hình thành năng lực tài chính (financial capability), tức khả năng ra quyết định đúng đắn, thay đổi hành vi và thói quen quản lí tiền bạc trong dài hạn hay không. Đây cũng chính là triết lí tôi theo đuổi: tôi không muốn học viên chỉ “biết”, mà phải “làm được” và “thay đổi được”.

Nâng cao nhận thức cộng đồng (Awareness) cũng được NFEC coi trọng, tức một nhà giáo dục có biến tài chính thành một câu chuyện được lan tỏa rộng rãi trong xã hội hay không. Ở điểm này, tôi có hơn 500.000 người theo dõi trên các nền tảng, cùng sự hiện diện thường xuyên trên các cơ quan báo chí lớn về tài chính, kinh doanh.

Tính bền vững (Sustainability) là tiêu chí quan trọng, tức mô hình có thể duy trì và nhân rộng lâu dài hay không. Đó là lí do tôi xây dựng hệ sinh thái gồm sự kiện, sách, nội dung số, cộng đồng và công nghệ, chứ không chỉ những buổi diễn thuyết đơn lẻ.

Điều làm tôi tự hào nhất là ba tiêu chí này soi chiếu vào nhau một cách nhất quán: từ chuyên môn, phương pháp giảng dạy thực tiễn đến quy mô lan tỏa. Chính sự khắt khe và rõ ràng của bộ tiêu chí đó khiến danh hiệu này càng thêm giá trị.

Bản địa hoá kiến thức tài chính toàn cầu cho người Việt

- Với tư cách Nhà Giáo dục Tài chính Quốc tế, ông thấy đâu là khác biệt lớn nhất giữa chuẩn mực tài chính của NFEC và thực tế áp dụng tại Việt Nam?

- Ông Lâm Minh Chánh: Đây là câu hỏi tôi rất tâm đắc vì nó chạm đến cốt lõi công việc của tôi: bản địa hóa kiến thức.

Các nguyên lí tài chính nền tảng mang tính toàn cầu và đúng ở mọi nơi: chi tiêu ít hơn thu nhập, xây dựng quỹ dự phòng, quản lí nợ, đầu tư dài hạn, tận dụng sức mạnh của lãi kép, đa dạng hóa rủi ro. NFEC cung cấp một khung chuẩn mực rất tốt về những nguyên lí này.

Ông Lâm Minh Chánh cho rằng, cần bản địa hoá chuẩn mực kiến thức tài chính toàn cầu cho người Việt Nam. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Nhưng khác biệt nằm ở phần áp dụng. Bối cảnh của người Việt rất riêng. Người Việt có những kênh đầu tư và tích lũy mang đậm đặc thù văn hóa như vàng, bất động sản, thói quen giữ tiền mặt. Thị trường chứng khoán Việt Nam còn non trẻ và biến động mạnh hơn nhiều so với các thị trường phát triển.

“Tôi không thể bê nguyên một giáo trình của Mỹ về để dạy mà phải diễn giải lại cho phù hợp với công cụ, sản phẩm và mức độ rủi ro của thị trường trong nước.

Một khác biệt khác nằm ở tâm lí và văn hóa. Một bộ phận nhà đầu tư có tâm lí làm giàu nhanh, thích “lướt sóng”, dễ bị cuốn theo đám đông và các lời mời gọi lợi nhuận cao. Nhiều người còn nhầm lẫn giữa đầu tư và đầu cơ, giữa tích lũy tài chính và trò may rủi.

Đây chính là lí do tôi viết cuốn sách Đầu tư chứng khoán: Chơi trò may rủi hay tích lũy tài chính? Một phần lớn công việc của tôi không phải dạy kiến thức mới mà là sửa lại những tư duy sai lệch đã ăn sâu.

Ngôn ngữ cũng là một vấn đề. Kiến thức tài chính vốn khô khan và nhiều thuật ngữ. Nếu giảng dạy theo kiểu hàn lâm, người bình thường sẽ sợ và bỏ cuộc. Cái tên “Chú Ba Tài chính” ra đời từ mong muốn biến những khái niệm phức tạp thành những câu chuyện gần gũi, dễ hiểu, như một người chú trong nhà kể chuyện tiền bạc cho con cháu nghe.

Vì vậy, tôi luôn xem mình là cây cầu nối: một bên là chuẩn mực toàn cầu, một bên là thực tế Việt Nam. Nhiệm vụ của tôi là giữ cho được cái đúng của nguyên lí, đồng thời làm cho nó thật gần, thật thực tế với người Việt.

Dùng AI đưa giáo dục tài chính đến hàng triệu người

- Sau danh hiệu quốc tế, ông sẽ có những kế hoạch, dự án gì mới dành cho người trẻ và các gia đình Việt?

- Ông Lâm Minh Chánh: Với tôi, danh hiệu này không phải là đích đến mà là một điểm khởi đầu mới, đồng thời là lời nhắc nhở về trách nhiệm. Được quốc tế ghi nhận nghĩa là tôi càng phải nỗ lực nhiều hơn để xứng đáng.

Hướng tôi ưu tiên là phát triển WikiMoney. Tôi tin tương lai của giáo dục tài chính nằm ở việc cá nhân hóa. Mỗi người có hoàn cảnh tài chính, mức thu nhập và mục tiêu khác nhau. Với AI, tôi mong muốn xây dựng một nền tảng có thể đồng hành cùng từng người, đưa ra lời khuyên phù hợp thay vì những lời khuyên chung chung. Đây là cách đưa kiến thức tài chính đến hàng triệu người Việt một cách bền vững.

Qua những khoá đào tạo, ông Lâm Minh Chánh muốn đưa kiến thức tài chính đến hàng triệu người Việt Nam. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Tôi cũng muốn đưa kiến thức đến với người trẻ và các gia đình. Tôi đã viết cuốn Tài chính cá nhân dành cho bạn trẻ và đang tiếp tục phát triển các khóa học, chương trình dành riêng cho lứa tuổi này. Với các gia đình, tôi mong muốn lan tỏa văn hóa quản lí tài chính lành mạnh: cha mẹ biết dạy con về tiền bạc, vợ chồng cùng lập kế hoạch tài chính, mỗi nhà có quỹ dự phòng và lộ trình hướng tới tự do tài chính.

Một dự án tôi đặc biệt tâm huyết là BizUni và NFEC đang hợp tác triển khai chương trình Chuyên viên Giáo dục Tài chính được NFEC Hoa Kỳ chứng nhận tại Việt Nam, nhằm góp phần hình thành một đội ngũ chuyên gia giáo dục tài chính bài bản.

Hãy thử hình dung: chỉ cần 5.000 chuyên gia giáo dục tài chính, mỗi người lan tỏa kiến thức đến 2.000 người, thì đã có 10 triệu người Việt được tiếp cận tài chính đúng đắn. Con số đó cho thấy sức mạnh của việc nhân rộng. Một mình tôi thì sức có hạn, nhưng khi tạo ra được nhiều người thầy cùng chung sứ mệnh, sức lan tỏa sẽ nhân lên gấp bội.

Nói ngắn gọn, đích đến cuối cùng của tôi vẫn không thay đổi: giúp thật nhiều người Việt Nam quản lí tiền bạc hiệu quả và từng bước đạt được tự do tài chính. Danh hiệu quốc tế này chỉ tiếp thêm cho tôi động lực và trách nhiệm để đi con đường đó xa hơn, bền bỉ hơn.

Xin cảm ơn ông Lâm Minh Chánh và chúc ông tiếp tục nhận được sự đồng hành của tất cả mọi người trên hành trình phía trước.

Hoàng Bắc