Nếu nói việc ông Jensen Huang rời vị trí CEO của gã khổng lồ về công nghệ Nvidia không ảnh hưởng đến Việt Nam là cách nhìn quá đơn giản, làm nhẹ vấn đề.
Có những mối quan hệ được khởi đầu bằng sự tin tưởng của một con người, nhưng nếu muốn đi đường dài, chúng phải được xây dựng bằng lợi ích, năng lực và những cam kết đủ vững chắc để không phụ thuộc vào một người. Câu chuyện Jensen Huang rời vị trí CEO Nvidia có lẽ là một trường hợp như vậy đối với Việt Nam.

Ông Jensen Huang từng nhiều lần đến Việt Nam, trực tiếp thúc đẩy các mối quan hệ hợp tác. Ảnh tư liệu
Khi một người có thể mở nhiều cánh cửa
Ngày 12/11, Nvidia thông báo ông Jensen Huang rời vị trí Chủ tịch, CEO và thành viên Hội đồng quản trị sau bê bối ngoại tình. Bà Colette Kress, Giám đốc tài chính, được bổ nhiệm làm CEO tạm quyền trong khi tập đoàn tìm người kế nhiệm. Đây là sự thay đổi đáng chú ý ở một tập đoàn công nghệ đang giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu.
Với Việt Nam, sự kiện này không đơn thuần là chuyện thay đổi nhân sự ở một tập đoàn khổng lồ nước ngoài, mà vốn hóa thị trường có thời điểm lên đến hơn 5.770 tỉ USD. Jensen Huang từng nhiều lần đến Việt Nam, trực tiếp thúc đẩy các mối quan hệ hợp tác, đặt nền móng cho những thỏa thuận quan trọng và gọi Việt Nam là "ngôi nhà thứ hai" của Nvidia. Những dấu ấn đó khiến sự ra đi của ông, dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, cũng khó có thể xem là không ảnh hưởng.
Không thể phủ nhận vai trò của Jensen Huang trong việc đưa Nvidia trở thành một trong những doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn nhất đối với ngành công nghiệp AI. Ông không chỉ là người sáng lập, mà còn là nhân vật trực tiếp định hình chiến lược công nghệ, hệ sinh thái sản phẩm và hướng đi của tập đoàn suốt nhiều thập niên.
“
Việc Nvidia lựa chọn Việt Nam cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, trong bối cảnh các quốc gia đang cạnh tranh quyết liệt để thu hút nhân lực AI, mang ý nghĩa nhất định đối với vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ.
Với Việt Nam, dấu ấn ấy khá rõ. Tháng 12/2023, ông Huang đến Việt Nam và bày tỏ mong muốn đưa Việt Nam trở thành "ngôi nhà thứ hai" của Nvidia. Một năm sau, ngày 5/12/2024, Nvidia công bố hợp tác với Chính phủ Việt Nam để thành lập trung tâm nghiên cứu và phát triển AI tại Việt Nam. Trung tâm này tập trung phát triển phần mềm, tận dụng nguồn nhân lực STEM và kết nối các doanh nghiệp, trường đại học, startup, cơ quan nhà nước trong hệ sinh thái AI.
Đó không chỉ là một lời nói trong chuyến thăm ngoại giao hay một tuyên bố mang tính quảng bá. Việc Nvidia lựa chọn Việt Nam cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, trong bối cảnh các quốc gia đang cạnh tranh quyết liệt để thu hút nhân lực AI, mang ý nghĩa nhất định đối với vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ.
Không dừng lại ở đó, doanh nghiệp Việt Nam cũng đã có những bước đi cụ thể. FPT công bố hợp tác với Nvidia từ năm 2024, với kế hoạch đầu tư AI Factory. Những dự án, hoạt động hợp tác như vậy cho thấy quan hệ giữa Nvidia với Việt Nam đã có những nền tảng thực tế, dù mức độ triển khai và hiệu quả dài hạn của từng cam kết cần được đánh giá bằng kết quả cụ thể.
Bởi vậy, nói việc ông Jensen Huang rời vị trí CEO không ảnh hưởng đến Việt Nam là cách nhìn quá đơn giản. Trong kinh doanh công nghệ, lãnh đạo có tầm nhìn, khả năng tạo dựng niềm tin và trực tiếp thúc đẩy những quyết định chiến lược có thể đóng vai trò rất lớn. Những mối quan hệ được hình thành qua nhiều cuộc gặp, những cam kết được thúc đẩy bởi sự tin tưởng và quyết tâm của người đứng đầu không phải lúc nào cũng có thể thay thế ngay bằng một quy trình quản trị thông thường.
Khi người khởi xướng rời đi, các đối tác có thể phải làm quen với một cách tiếp cận mới. Những dự án chưa hoàn tất, chưa được phân bổ đầy đủ nguồn lực hoặc chưa chuyển thành các quyết định đầu tư cụ thể có thể được rà soát lại. Điều đó không đồng nghĩa với việc chúng chắc chắn bị đình trệ, nhưng cũng không có cơ sở để mặc nhiên cho rằng mọi thứ sẽ diễn ra nguyên trạng.
Sự thận trọng, vì thế, là cần thiết. Nhưng thận trọng khác với hoang mang. Nvidia vẫn là một doanh nghiệp có quy mô, năng lực công nghệ và vị thế thị trường rất lớn. Báo cáo quý III năm tài chính 2027 công bố ngày 17/11 cho thấy doanh thu của tập đoàn đạt 115,8 tỉ USD, tăng 103% so với cùng kỳ năm trước. Đây không phải một doanh nghiệp mà chiến lược kinh doanh có thể chỉ được quyết định bởi sự hiện diện của một cá nhân.
Điều Việt Nam cần theo dõi là những cam kết cụ thể, tiến độ triển khai, nhu cầu thị trường và cách ban lãnh đạo mới nhìn nhận giá trị của các dự án tại Việt Nam. Những yếu tố đó mới là cơ sở để đánh giá triển vọng hợp tác.

CEO Nvidia thưởng thức món ăn truyền thống Việt tại một nhà hàng. Ảnh tư liệu: Kiều Trang

Ông Jensen Huang ăn phở bò ở một quán vỉa hè. Ảnh: Hoang Anh Tuan
Không nên để một đối tác trở thành chiếc neo duy nhất
Từ câu chuyện Nvidia, một vấn đề rộng hơn đáng được đặt ra: Việt Nam có đang đặt quá nhiều kỳ vọng vào một tập đoàn công nghệ, dù đó là tập đoàn top đầu thế giới?
Câu hỏi này không nhằm phủ nhận lợi ích của hợp tác với Nvidia. Ngược lại, Nvidia là một đối tác quan trọng, có thể giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ, nền tảng tính toán, hệ sinh thái phát triển AI và những cơ hội đào tạo, nghiên cứu mà nếu tự xây dựng từ đầu sẽ tốn rất nhiều thời gian và nguồn lực.
Nhưng trong một lĩnh vực thay đổi nhanh như AI, việc phụ thuộc vào một nhà cung cấp về phần cứng, nền tảng phần mềm hay năng lực tính toán có thể tạo ra những rủi ro dài hạn. Đây không phải rủi ro riêng của Nvidia. Nó là đặc điểm của một thị trường mà công nghệ, chuỗi cung ứng và chính sách quốc tế đang gắn kết chặt chẽ với nhau.
Vì thế, đa dạng hóa đối tác không phải là lựa chọn mang tính đối trọng với Nvidia, càng không phải tìm cách thay thế Nvidia bằng một doanh nghiệp khác. Đó là cách xây dựng một hệ sinh thái có nhiều lựa chọn.
Trên thị trường hiện có những doanh nghiệp lớn khác như AMD, Intel, Qualcomm… cùng các tập đoàn công nghệ, nhà cung cấp nền tảng và đơn vị phát triển AI khác. Mỗi doanh nghiệp có thế mạnh, hệ sinh thái và hướng phát triển riêng.
Việt Nam có thể tận dụng sự cạnh tranh đó để thu hút đầu tư, mở rộng hợp tác nghiên cứu, phát triển nhân lực và tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước tiếp cận nhiều giải pháp công nghệ.
Nhảy tango cũng có thể hơn ba người. Trong cuộc chơi công nghệ, Việt Nam không nhất thiết phải chọn một đối tác duy nhất để cùng đi đến tương lai.
Điều quan trọng là phải có khả năng lựa chọn đối tác phù hợp với từng mục tiêu, từng lĩnh vực và từng giai đoạn phát triển. Một đối tác có thể mạnh về GPU và nền tảng AI, đối tác khác có thể mang đến năng lực thiết kế chip, sản xuất, phần mềm, viễn thông, điện toán đám mây hoặc những giải pháp chuyên biệt.
Nếu biết tận dụng, sự đa dạng ấy không làm phân tán nguồn lực mà có thể tạo ra sức cạnh tranh, giảm rủi ro và giúp Việt Nam có vị thế tốt hơn trong đàm phán hợp tác.
Đa dạng hóa đối tác không phải là lựa chọn mang tính đối trọng với Nvidia, càng không phải tìm cách thay thế Nvidia bằng một doanh nghiệp khác. Đó là cách xây dựng một hệ sinh thái có nhiều lựa chọn.
Từ lời hứa đến năng lực của chính mình
Tuy nhiên, đa dạng hóa đối tác mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Điều quan trọng hơn là Việt Nam phải làm gì để những khoản đầu tư và hợp tác công nghệ thực sự tạo ra năng lực nội sinh.
Có một sự khác biệt rất lớn giữa việc một quốc gia sử dụng công nghệ tiên tiến và việc quốc gia đó có khả năng phát triển, cải tiến, ứng dụng, làm chủ hoặc tạo ra công nghệ mới.
Ví dụ, với một trung tâm dữ liệu AI thì giá trị không chỉ nằm ở quy mô đầu tư, số lượng GPU hay công suất tính toán. Cần đặt câu hỏi: hạ tầng đó phục vụ những nhu cầu gì của nền kinh tế? Các doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng để phát triển sản phẩm, dịch vụ mới hay không? Các trường đại học, viện nghiên cứu có tiếp cận được nguồn lực này không? Những công nghệ, mô hình và giải pháp được phát triển từ hạ tầng đó có thể tạo ra giá trị trong nước hay không?...
Đây là những câu hỏi cần được đặt ra đối với mọi dự án công nghệ cao, bất kể nhà đầu tư là Nvidia hay bất kỳ tập đoàn nào khác.
Chính sách thu hút đầu tư cũng cần chuyển dần từ việc quan tâm chủ yếu đến quy mô vốn, số lượng dự án hay sự hiện diện của những tên tuổi lớn sang đánh giá chất lượng đầu tư. Những dự án có khả năng phát triển nhân lực, tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao kỹ năng, phát triển sản phẩm và tham gia sâu vào chuỗi giá trị cần được ưu tiên.
Công nghệ không thể tự chủ nếu thiếu con người
Nhìn xa hơn, tương lai AI và bán dẫn Việt Nam không thể chỉ được quyết định bởi việc Nvidia có tiếp tục mở rộng đầu tư hay không, hoặc một tập đoàn khác có lựa chọn Việt Nam làm điểm đến hay không.
Nền tảng quan trọng nhất vẫn là con người. Vì thế Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào giáo dục STEM, đào tạo kỹ sư, nhà nghiên cứu, chuyên gia thiết kế chip, phát triển phần mềm, hệ thống AI và những lĩnh vực liên quan.
Cùng với đó là môi trường nghiên cứu đủ tốt, cơ hội nghề nghiệp đủ hấp dẫn và cơ chế để kết nối giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp với các trung tâm công nghệ quốc tế. Đặc biệt, việc phát triển doanh nghiệp công nghệ trong nước cần được xem là một phần quan trọng của chiến lược.

Việc phát triển doanh nghiệp công nghệ trong nước cần được xem là một phần quan trọng của chiến lược. Ảnh: FPT
Đó là con đường không dễ dàng, cũng không thể đạt được trong một vài năm. Nhưng nếu không bắt đầu từ hôm nay, Việt Nam có thể sẽ tiếp tục ở vị trí người sử dụng, người triển khai hoặc người cung cấp dịch vụ trong những hệ sinh thái công nghệ do người khác làm chủ.
Như vậy, sự ra đi của Jensen Huang có thể khiến Việt Nam phải điều chỉnh cách tiếp cận với Nvidia. Nhưng sẽ đáng tiếc nếu chúng ta chỉ nhìn sự kiện này như một rủi ro đối với những dự án đang hợp tác, mà không nhìn thấy cơ hội để đánh giá lại chiến lược phát triển công nghệ của mình.
Xây dựng quan hệ hợp tác bằng lòng tin, lợi ích kinh tế, năng lực nhân lực, hạ tầng và những cam kết cụ thể mới là cách đi đường dài. Việt Nam không cần quay lưng với Nvidia. Chúng ta càng không nên xem sự thay đổi lãnh đạo của một tập đoàn là dấu hiệu cho thấy những cơ hội công nghệ sẽ khép lại. Song Việt Nam cũng không nên đặt tương lai AI và bán dẫn của mình vào một cái tên duy nhất.
Nếu không bắt đầu từ hôm nay, Việt Nam có thể sẽ tiếp tục ở vị trí người sử dụng, người triển khai hoặc người cung cấp dịch vụ trong những hệ sinh thái công nghệ do người khác làm chủ.
Cơ hội lớn nhất từ hợp tác với Nvidia và các tập đoàn công nghệ hàng đầu không phải là chúng ta nhận được bao nhiêu công nghệ, mà là chúng ta học hỏi, tích lũy và làm chủ được bao nhiêu công nghệ sau quá trình hợp tác.
Đến lúc đó, Việt Nam không chỉ là một đối tác được lựa chọn, mà quan trọng hơn còn là một đối tác có năng lực, có giá trị và có khả năng lựa chọn những người cùng mình đi xa!
Đình Long
Liên hệ