Não mô cầu nhóm B bùng phát tại TP.HCM: 1 học sinh tử vong, Sở Y tế họp khẩn

TP.HCM bùng phát ổ dịch viêm màng não do não mô cầu nhóm B tại trường học khiến 1 học sinh tử vong. Sở Y tế lập tức họp khẩn, chỉ đạo truy vết thần tốc toàn bộ các trường hợp tiếp xúc gần.

Chiều 16/10, Sở Y tế TP.HCM cho biết chỉ trong vòng 48 giờ, một chùm ca bệnh viêm màng não do não mô cầu nhóm B nguy hiểm đã bất ngờ bùng phát tại Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước, TP.HCM). Căn bệnh truyền nhiễm tối cấp này đã cướp đi sinh mạng của một học sinh lớp 7 và khiến hai em khác phải nhập viện cấp cứu khẩn cấp. Trước diễn biến phức tạp, toàn bộ hệ thống y tế dự phòng và điều trị hàng đầu của thành phố đã lập tức kích hoạt quy trình phản ứng nhanh ở mức cao nhất nhằm khoanh vùng, chặn đứng nguy cơ dịch bệnh lây lan diện rộng.

TP.HCM bùng phát ổ dịch viêm màng não do não mô cầu nhóm B tại trường học khiến 1 học sinh tử vong. Sở Y tế lập tức họp khẩn, chỉ đạo truy vết thần tốc toàn bộ các trường hợp tiếp xúc gần. Ảnh: minh họa

Chuỗi diễn tiến y khoa tối cấp và bi kịch tại trường học

Sự việc bắt đầu từ một chuỗi diễn tiến y khoa cực kì dữ dội, thể hiện mức độ tàn khốc của vi khuẩn não mô cầu nhóm B. Ngày 14/10/2026, Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) tiếp nhận thông tin về một học sinh sinh năm 2014, đang theo học tại Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước) bất ngờ rơi vào tình trạng nguy kịch. Bệnh nhi nhập viện trong trạng thái viêm màng não do não mô cầu thể tối cấp. Dù các bác sĩ đã dốc toàn lực hồi sức tích cực, độc tố vi khuẩn tấn công quá nhanh khiến bệnh nhi nhanh chóng rơi vào sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan và tử vong ngay trong ngày. Kết quả xét nghiệm vi sinh sau đó khẳng định hung thủ chính là vi khuẩn não mô cầu nhóm B.

Nỗi đau mất mát chưa kịp nguôi ngoai thì sóng gió tiếp tục ập đến khi ổ dịch bắt đầu có dấu hiệu lan rộng. Ngay trong ngày 14/10, một học sinh khác cùng trường cũng xuất hiện các triệu chứng nguy hiểm tương tự và lập tức được chuyển vào Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM. Do được phát hiện và can thiệp kịp thời, tình trạng sức khỏe của bệnh nhi này hiện đã tạm thời ổn định.

Tuy nhiên, cuộc tấn công thầm lặng của vi khuẩn vẫn chưa dừng lại. Đến sáng ngày 15/10, một học sinh ngồi cùng bàn với ca tử vong đầu tiên bắt đầu có dấu hiệu sốt cao. Nhờ sự cảnh giác của gia đình và nhà trường, em được đưa thẳng đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới để theo dõi đặc biệt. Đến sáng ngày 16/10, kết quả xét nghiệm Real-time PCR từ mẫu máu và dịch não tủy chính thức xác nhận bệnh nhi dương tính với vi khuẩn não mô cầu nhóm B. Hiện học sinh này đang được cách li nghiêm ngặt với sinh hiệu tạm ổn định.

Sở Y tế chủ trì họp khẩn, kích hoạt lưới phòng dịch thần tốc

Nhận định đây là chùm ca bệnh có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, Sở Y Tế TP.HCM đã lập tức kích hoạt chuỗi phản ứng nhanh trên toàn hệ thống. Sáng ngày 16/10, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM đã trực tiếp chủ trì cuộc họp khẩn cấp cùng các chuyên gia hàng đầu về truyền nhiễm, vi sinh, y tế dự phòng và Ban Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo nhằm đánh giá toàn diện mức độ nguy cơ, đồng thời thống nhất kịch bản ứng phó tối ưu nhất.

Đại diện lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM nhấn mạnh rằng não mô cầu là căn bệnh truyền nhiễm cấp tính vô cùng nguy hiểm, lây truyền qua đường hô hấp và có thể tước đi sinh mạng của người bệnh chỉ trong vài giờ. Do đó, mục tiêu tối thượng của ngành y tế lúc này là phải chạy đua với thời gian để bảo vệ an toàn cho học sinh và cộng đồng. Ngay sau cuộc họp, HCDC đã phối hợp chặt chẽ với Trạm Y tế xã Hiệp Phước cùng các bệnh viện tuyến đầu như Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới và Bệnh viện Đa khoa Nhà Bè để lập hàng rào phòng dịch vững chắc.

Lực lượng chức năng đã tiến hành truy vết dịch tễ quy mô lớn, lập danh sách toàn bộ học sinh, giáo viên, nhân viên nhà trường cùng người thân có tiếp xúc gần với các ca bệnh.

“Mũi nhọn quan trọng nhất trong chiến dịch dập dịch lần này là việc cấp phát và triển khai sử dụng kháng sinh dự phòng khẩn cấp theo đúng chỉ định chuyên môn cho những người có nguy cơ cao. Song song đó, công tác phun khử khuẩn, hướng dẫn vệ sinh môi trường, thông thoáng lớp học và theo dõi sát sao tình hình sức khỏe toàn trường được thực hiện đồng bộ. Đối với những học sinh xuất hiện triệu chứng hô hấp thông thường như ho hay sốt, ngành y tế đã đưa vào danh sách quản lí chuyên sâu để phân loại kịp thời”, đại diện Sở Y tế TP.HCM chia sẻ.

Sở Y tế lên tiếng về đề xuất đóng cửa trường học

Trước diễn biến dồn dập của chùm ca bệnh, tâm lí lo âu bao trùm khiến nhiều phụ huynh đề xuất tạm thời cho toàn bộ học sinh nghỉ học. Phản hồi chính thức về vấn đề này, đại diện Sở Y tế TP.HCM khẳng định theo các quy chuẩn kiểm soát dịch bệnh quốc tế và hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, việc đóng cửa một lớp học hay dừng hoạt động toàn trường không phải là biện pháp bắt buộc hoặc áp dụng tự động mỗi khi phát hiện ca bệnh.

Sở Y tế chỉ rõ chìa khóa vàng để dập tắt ổ dịch não mô cầu không nằm ở việc phong tỏa diện rộng gây xáo trộn xã hội. Thay vào đó, ngành y tế tập trung vào bốn trụ cột chuyên môn cốt lõi bao gồm việc phát hiện sớm và quản lý triệt để ca bệnh, truy vết chính xác người tiếp xúc gần, dùng kháng sinh dự phòng đúng chỉ định, đúng thời điểm và triển khai tiêm chủng khoanh vùng khi có căn cứ dịch tễ. Hiện tại, Sở Y tế đang tiếp tục phối hợp sát sao với Sở Giáo dục và Đào tạo để cân nhắc giữa nguy cơ thực tế và điều kiện tổ chức dạy học an toàn, mọi quyết định điều chỉnh lịch học sẽ dựa trên kết quả đánh giá khoa học chứ không quyết định cảm tính theo dư luận.

Sở Y tế TP.HCM cũng cảnh báo về tình trạng người dân hoang mang rồi tự ý tìm mua thuốc điều trị hoặc vắc xin mà thiếu sự hướng dẫn của y bác sĩ. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh không phải tất cả học sinh hay người dân trong khu vực đều cần uống kháng sinh dự phòng. Việc chỉ định thuốc phụ thuộc hoàn toàn vào khoảng cách, thời gian và tính chất tiếp xúc với ca bệnh do nhân viên y tế trực tiếp đánh giá. Việc phụ huynh tự ý mua kháng sinh cho con uống không những không giúp phòng bệnh mà còn nguy cơ gây ra tình trạng kháng kháng sinh, sốc phản vệ hoặc các tác dụng phụ nguy hiểm cho trẻ.

Đối với vấn đề tiêm chủng, dù hiện nay y học đã có vắc xin phòng ngừa vi khuẩn não mô cầu nhóm B, nhưng các chủng vắc xin trên thị trường có phạm vi bảo vệ, đối tượng chỉ định và lịch tiêm rất khác nhau. Sở Y tế khuyến cáo người dân cần đưa trẻ đến các cơ sở tiêm chủng chính thống để được tư vấn dựa trên độ tuổi và lịch sử tiêm ngừa riêng biệt của từng cá nhân, tuyệt đối không tự ý tiêm phòng một cách ồ ạt, sai quy trình trong giai đoạn nước rút này.

Viêm màng não mô cầu nhóm B là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn não mô cầu nhóm B khi vi khuẩn di chuyển hàng rào máu não và xâm nhập vào trong hệ thống thần kinh trung ương, gây viêm mô cạnh não và tủy sống, xảy ra trong khoảng 40 - 50% trường hợp viêm não mô cầu xâm lấn. Khi vi khuẩn di chuyển vào máu, gây ra tình trạng nhiễm trùng máu nghiêm trọng được gọi là nhiễm trùng máu do não mô cầu, xảy ra trong khoảng 20 - 30% trường hợp viêm não mô cầu xâm lấn.

Viêm màng não hiện nay là một trong những bệnh cần quan tâm với tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cao. Có 4 nhóm gây bệnh là: A, B, C, D. Trong số đó, viêm màng não do não mô cầu nhóm B là tác nhân chính, gây ra khoảng 80% các trường hợp viêm màng não mô cầu ở các quốc gia phát triển. Đây cũng là tác nhân gây viêm màng não do vi khuẩn và là nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ sơ sinh và nhiễm trùng huyết nặng ở châu Âu.

Viêm màng não do não mô cầu nhóm B được đặc trưng bởi triệu chứng khởi phát bất ngờ và sự phát triển nhanh chóng của mức độ nghiêm trọng.

Ở mức độ khởi phát từ 0 - 8 giờ sau khi nhiễm bệnh, người bệnh thường có các triệu chứng không đặc hiệu và giống cúm bao gồm đau đầu, đau họng, cảm thấy khát nước, đau nhức cơ thể và sốt.

Cho đến 9 giờ sau khi bị bệnh, người bị ảnh hưởng có thể sẽ cảm nhận sự thèm ăn.

Sau 10 giờ có cảm giác buồn nôn và nôn.

Sau 12 giờ, cảm thấy đau chân và khó chịu trong cơ thể.

Sau 14 giờ sẽ cảm thấy buồn ngủ.

Dấu hiệu khó thở xuất hiện sau 15 giờ bị bệnh.

16 sau giờ sau bệnh sẽ bị tiêu chảy, ngón tay và bàn chân lạnh, cổ cứng.

Sau 18 giờ màu sắc da thay đổi bất thường.

Sau 19 giờ, cơ thể nổi mẩn đỏ.

Sau 23 giờ, tinh thần rơi vào tình trạng mê sảng, lú lẫn và có thể tử vong sau 24 giờ.

Hồ Quang