Trong nghệ thuật, tài năng có thể tạo nên dấu ấn. Và sự khổ luyện cũng là cách để con người có thể đi đến chặng đường vinh quang.
Xuất thân từ một gia đình nghèo khó ở quê hương Bến Tre rợp bóng dừa, Cựu chiến binh (CCB), Họa sĩ Đoàn Việt Tiến đến với nghệ thuật bằng một nghị lực phi thường. Đó là sự khổ luyện sáng tạo một cách vẽ tranh độc đáo chưa bao giờ xuất hiện trên thế giới.
Không cọ vẽ, không sử dụng công cụ hội họa thông thường nào, họa sĩ Đoàn Việt Tiến chọn con đường hội họa khác biệt, đó là dùng chính 10 đầu ngón tay của mình để vẽ tranh ngược trên kính cường lực.

CCB Họa sĩ Đoàn Việt Tiến với hơn 30 năm khổ luyện vẽ tranh ngược kính bằng 10 đầu ngón tay
Xuất thân từ “gen làm nghệ thuật” và sự ủng hộ từ người mẹ.
Đoàn Việt Tiến sinh năm 1961, quê tại xã Phú Đức, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long), là cháu ruột của nhà văn Đoàn Giỏi – tác giả nổi tiếng với rất nhiều tác phẩm viết về miền Tây Nam bộ như: Đất rừng Phương Nam; Hoa hướng dương; Người thủy thủ già trên hòn đảo lưu đày…v.v
Năm 1979, Đoàn Việt Tiến nhập ngủ, đi bộ đội tại chiến trường biên giới Tây Nam. Những lúc lặng yên tiếng súng, ông ngồi ôn lại kỷ niệm bằng những nét vẽ về trận đánh hoặc sự hồn nhiên của những người lính trẻ.
Năm 1984 hoàn thành nhiệm vụ trở về, ông mưu sinh bằng nghề vẽ chân dung dạo khắp làng quê Bến Tre. Do cuộc sống khó khăn, thiếu thốn tứ bề, công việc vẽ tranh không đủ trang trải nên ông đã trăn trở, nghĩ ra một cách vẽ tranh khác biệt.
Cơ duyên đến với cách vẽ ngược kính
Cơ duyên Họa sĩ Đoàn Việt Tiến đến với nghệ thuật vẽ tranh ngược kính bắt đầu từ một quan sát rất tình cờ. Trong một buổi chiều trên cánh đồng lúa, nhìn thấy tấm kính phản chiếu ánh nắng với những sắc màu đặc biệt, ông nảy ra ý tưởng thử đưa màu sắc lên chất liệu này.
Thay vì vẽ trên giấy, vải hay toan như phương pháp truyền thống, Đoàn Việt Tiến lựa chọn mặt sau của tấm kính cường lực làm không gian sáng tác. Đặc biệt, ông không sử dụng cọ mà trực tiếp dùng 10 đầu ngón tay để chấm màu, điều khiển đường nét để tạo nên hình ảnh ở mặt đối diện. Nếu nhìn trực tiếp thì không thể hình dung đó là tranh gì, nhưng khi nhìn phía sau kính thì thấy lớp lang của một bức ảnh đầy chất nghệ thuật.

Hơn 10 năm, một người mẹ đã lặng lẽ soi đèn dầu trong đêm cho Đoàn Việt Tiến khổ luyện vẽ tranh ngược kính.
Để thực hiện những bức tranh ngược trên kính, có những đêm ông thức trắng khổ luyện như con đom đóm cần mẫn. Đổi lại ông có người mẹ luôn bên cạnh ủng hộ, soi chiếu cho ông trên từng nét vẽ. “Thời điểm thập niên 90 ở quê tôi chưa có điện, nhưng mẹ đã miệt mài cầm đèn dầu soi sáng cho tôi vẽ trong đêm suốt hơn 10 năm”, họa sĩ bộc bạch.
Ròng rã hơn 10 năm khổ luyện, ông đã trải nghiệm vẽ những bức ảnh ngược kính, có thành công, thất bại nhưng không hề nản chí. Cuối cùng, ông đã thành công với bức ảnh chân dung đầu tiên về Chủ tịch Hồ Chí Minh, được giới tinh hoa và họa sĩ đánh giá cao.
CCB, Họa sĩ Đoàn Việt Tiến cho biết, khi ông vẽ tranh ngược kính, hai bàn tay không chỉ đơn thuần thay thế cọ, mà ở đó còn là phương tiện để cảm nhận chất liệu, điều tiết màu sắc khi chuyển tải cảm xúc của mình vào tác phẩm. Đặc biệt hơn là khi vẽ có kết hợp giữa não bộ với 10 đầu ngón tay để tác phẩm đi vào tiềm thức của sự tưởng tượng.

Những bức tranh sơn dầu vẽ ngược kính được họa sĩ chăm chút qua từng đường nét
Gian nan 10 đầu ngón tay thay thế cọ vẽ.
Hơn 30 năm khổ luyện, đôi bàn tay trở thành cây cọ, Đoàn Việt Tiến đã trải qua không ít biến cố. Khi rời quê nhà lên TP.HCM lập nghiệp, ông phải thuê và thay đổi chỗ ở tới 71 lần, đến lần dọn nhà thứ 72 mới chính thức mua được nhà. Ông kể, có lần không có tiền đóng phí phòng trọ, bị chủ nhà đưa hết đồ đạc, cọ vẽ ra ngoài. Dù vậy, khi bán tranh được bao nhiêu tiền thì ông gom góp làm từ thiện, giúp đỡ, xây nhà cho trẻ mồ côi và người nghèo ở quê.
Những ngày đầu vẽ tranh ngược kính, ông gặp không ít khó khăn bởi màu sơn trơn trượt trên bề mặt, do không bám dính như vẽ trên giấy hay vải toan.
Tự ông phải mày mò, tự sáng tạo bởi không có giáo trình hướng dẫn, và cũng không có người nào đi trước để học hỏi. “Mỗi lần vẽ hỏng là một lần điều chỉnh kỹ thuật, mỗi tác phẩm hoàn thành lại mở ra một kinh nghiệm mới”, họa sĩ giải bày.

Bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh do Họa sĩ Đoàn Việt Tiến vẽ ngược kính
Năm 1999, ông hoàn thành bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh đầu tiên bằng kỹ thuật vẽ ngược trên kính. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, mở ra hướng phát triển mới trong sự nghiệp sáng tác của ông. Tiến lành đồn xa, khi nghe tin có người vẽ tranh ngược kính về vị Chủ tịch kính yêu của dân tộc. Lúc đang ở quê, ông được Bảo tàng Hồ Chí Minh (Bến Nhà Rồng) mời về làm họa sĩ vẽ tranh biểu diễn cho du khách trong nước và quốc tế mỗi khi đến tham quan bảo tàng.
Ba lần xác lập kỷ lục thế giới, 6 lần xác lập kỷ lục Việt Nam
Sau một hành trình gian nan vẽ tranh ngược kính, năm 2005 Đoàn Việt Tiến được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục là họa sĩ Việt Nam duy nhất vẽ tranh bằng tay trên kính. Đây là sự ghi nhận đầu tiên cho hành trình sáng tạo khác biệt mà ông kiên trì theo đuổi.
Tuy nhiên, với người nghệ sĩ này, một danh hiệu hoặc xác lập kỹ lục không phải là đích đến cuối cùng. Ông tiếp tục thử thách khả năng bản thân bằng những màn trình diễn đòi hỏi tốc độ cao, với sự phối hợp nhiều bộ phận trong cơ thể cùng lúc như hai tay vừa vẽ nhưng có thể cảm tác bài vọng cổ.

Hai tác phẩm được xác lập kỷ lục thế giới lần thứ 3 về kỹ thuật vẽ tranh ngược kính kết hợp 3 hoạt động của cơ thể
Năm 2019 lần đầu tiên, Họa sĩ Đoàn Việt Tiến được Liên minh Kỷ lục Thế giới (WorldKings) xác lập kỷ lục với nội dung vẽ 12 bức tranh sơn dầu ngược kính cường lực bằng 10 đầu ngón tay trong thời gian 6 phút 24 giây.
Điều đặc biệt của màn trình diễn không chỉ nằm ở tốc độ hoàn thành tác phẩm, mà còn ở khả năng kiểm soát màu sắc và bố cục trong điều kiện sáng tạo liên tục.
Năm 2023, ông tiếp tục được WorldKings xác lập kỷ lục thế giới lần thứ hai với danh hiệu họa sĩ sáng tạo và thực hiện tranh chân dung các lãnh tụ; chính khách; danh nhân văn hóa thế giới bằng kỹ thuật vẽ ngược trên kính cường lực, sử dụng 10 đầu ngón tay, với số lượng nhiều nhất.

Trong hơn 30 năm sáng tác, ông đã thực hiện hơn 1.500 tác phẩm thì có gần 300 bức chân dung các lãnh tụ, chính khách và danh nhân văn hóa Việt Nam và thế giới.
Các tác phẩm của ông rất đa dạng như phong cảnh thiên nhiên, trừu tượng, chân dung của các vị lãnh tụ như: Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Anh hùng Trương Định, lãnh tụ Cuba Fidel Castro, Tổng thống Donald Trump…v.v.

CCB. Họa sĩ Đoàn Việt Tiến vẽ tranh chân dung ngược kính về Tổng thống Mỹ Donal Trump
Năm 2023, ông còn được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam ghi nhận về “Phân thân tâm thức” (thực hiện đồng thời hai bức tranh sơn dầu ngược kính bằng 10 đầu ngón tay trong thời gian 3 phút 40 giây).
Mới đây, ông đã thực hiện một màn trình diễn đặc biệt, đó là vẽ hai bức tranh sơn dầu ngược kính bằng 10 đầu ngón tay cho hai nội dung khác nhau. Đồng thời miệng ứng tác nhanh hát vọng cổ mô tả người thứ 3 đối diện.
Điểm khác biệt của màn trình diễn là người họa sĩ không chỉ tập trung vào thao tác hội họa, mà còn phải duy trì khả năng cảm nhận, ứng tác và biểu đạt âm nhạc cùng lúc.
Hai tác phẩm sơn dầu ngược kính được được Tổ chức kỹ lục thế giới xác lập lần thứ 3 với thành tích: “Họa sĩ, nghệ sĩ đầu tiên trên thế giới sáng tạo biểu diễn cùng một lúc ba hoạt động nghệ thuật”.

Thông tin từ trang web của Tổ chức Kỷ lục Việt Nam, toàn bộ quá trình thực hiện đã được Ban Thẩm định Kỷ lục theo dõi, ghi nhận. Các tư liệu và kết quả được tổng hợp, đối chiếu với tiêu chí đăng ký để hoàn thiện hồ sơ.
Theo kế hoạch, ngày 12/12/2026 tại Khu du lịch Bến Xưa, phường An Phú Đông TP. HCM, Tiến sĩ MrBiswaroop Roy, Chủ tịch Liên minh Kỷ lục thế giới (Worldkings) sẽ sang Việt Nam trao Bằng công nhận Xác lập kỷ lục thế giới lần thứ 3 cho CCB, Họa sĩ Đoàn Việt Tiến.
Đào Nhân
Liên hệ