VETC: Từ khoản lỗ hàng trăm tỷ đến cuộc chơi giao thông số

Với 75% thị phần thu phí không dừng (ETC), 136 trạm thu phí và 765 làn thu phí cao tốc, VETC đang giữ vị trí dẫn đầu trong thị trường thu phí tự động tại Việt Nam. Nhưng phía sau quy mô vận hành ngày càng lớn là một bài toán tài chính chưa thể xem nhẹ: đến cuối năm 2025, doanh nghiệp vẫn còn 468 tỷ đồng lỗ lũy kế, trong khi tổng nợ phải trả đã lên tới 3.003 tỷ đồng.

Thu phí không dừng đang trở thành một cấu phần quan trọng của hạ tầng giao thông Việt Nam khi các tuyến cao tốc ngày càng mở rộng và yêu cầu thanh toán điện tử được đẩy mạnh. Trên thị trường hiện có hai nhà cung cấp dịch vụ lớn là ePass và VETC.

VETC hiện vận hành hệ thống ETC lớn nhất cả nước, với 136 trạm thu phí và 765 làn thu phí cao tốc.

Trong đó, CTCP VETC là công ty thành viên của CTCP Tasco, doanh nghiệp đang sở hữu 99,2% vốn tại VETC. Với 75% thị phần, VETC hiện vận hành hệ thống ETC lớn nhất cả nước, với 136 trạm thu phí và 765 làn thu phí cao tốc.

Theo báo cáo thường niên gần nhất của Tasco, VETC có 4,3 triệu khách hàng trên ứng dụng, trong đó 3 triệu khách hàng sử dụng ví VETC, trên tổng số khoảng 6 triệu khách hàng sở hữu và sử dụng ô tô tại Việt Nam.

Đáng chú ý, VETC đang tìm cách dịch chuyển từ một doanh nghiệp thu phí đường bộ thành một nền tảng dịch vụ giao thông số. Ngoài cao tốc, bãi đỗ xe và cảng hàng không, doanh nghiệp đã mở rộng sang quản lý hồ sơ, tra cứu phạt nguội, thanh toán phí bảo trì đường bộ, nhắc lịch đăng kiểm và bảo dưỡng.

Từ năm 2025, VETC tiếp tục đưa vào vận hành các dịch vụ như VETC Cứu hộ và Bảo hiểm TNDS với trải nghiệm số hóa 100%, cho phép khách hàng lựa chọn, thanh toán và lưu trữ chứng từ trên nền tảng VETC Digital.

Nhưng mở rộng hệ sinh thái không đồng nghĩa bài toán tài chính đã được giải quyết.

VETC không phải công ty đại chúng nên không công bố rộng rãi báo cáo tài chính riêng. Tuy nhiên, các số liệu được Tasco công bố tại các kỳ đại hội cổ đông và những dữ liệu có thể tính toán từ báo cáo tài chính hợp nhất cho thấy VETC từng trải qua một giai đoạn dài thua lỗ kể từ khi hoạt động năm 2016.

Giai đoạn khó khăn nhất rơi vào năm 2020, khi mức lỗ lên tới 300 tỷ đồng. Trước đó, năm 2019, Tasco từng tính đến phương án trả lại dự án cho Bộ Giao thông Vận tải trong bối cảnh lo ngại nguy cơ phá sản.

Bước ngoặt đến từ tháng 8/2022, khi VETC chính thức thu phí dán thẻ ETC. Đến tháng 4/2023, doanh nghiệp được cấp giấy phép cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, mở đường cho việc phát triển ví điện tử VETC với các chức năng thanh toán phí giao thông, bãi đỗ xe, cảng biển, cảng hàng không, xăng dầu...

Ban lãnh đạo Tasco từng kỳ vọng VETC có lãi lần đầu vào năm 2023. Tuy nhiên, thực tế mảng kinh doanh này vẫn lỗ hơn 88 tỷ đồng trong năm đó.

Phải đến năm 2024, VETC mới chuyển sang trạng thái có lãi với 23 tỷ đồng. Đến năm 2025, lợi nhuận tăng mạnh lên 136 tỷ đồng.

Khoản lợi nhuận này giúp lỗ lũy kế của VETC giảm từ hơn 589 tỷ đồng cuối năm 2024 xuống còn khoảng 468 tỷ đồng cuối năm 2025. Nói cách khác, chỉ trong một năm, doanh nghiệp đã thu hẹp khoản lỗ lũy kế khoảng 121 tỷ đồng.

Đây là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để xóa đi dấu vết của một chu kỳ đầu tư và thua lỗ kéo dài.

Lợi nhuận tăng nhanh, nhưng đòn bẩy vẫn cao

Theo báo cáo do VETC cung cấp trên Chuyên trang trái phiếu doanh nghiệp (Cbonds), đến cuối năm 2025, tổng nợ phải trả của doanh nghiệp lên tới 3.003 tỷ đồng.

Trong đó, khoản “Phải trả ngắn hạn khác” hơn 1.437 tỷ đồng chiếm tỷ trọng lớn nhất. Nợ vay ngân hàng ở mức 677 tỷ đồng.

VETC cũng đang có 500 tỷ đồng trái phiếu lưu hành, được phát hành vào tháng 7/2025.

Đây là trái phiếu chuyển đổi kỳ hạn 5 năm, với trái chủ là Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), thành viên của Nhóm Ngân hàng Thế giới. Lãi suất cố định bằng tiền đồng ở mức 5%/năm.

Về bản chất, khoản vốn này vừa tạo thêm nguồn lực tài chính cho VETC, vừa đặt ra một bài toán mới về khả năng tạo dòng tiền trong dài hạn. Với một doanh nghiệp đang trong quá trình chuyển từ thu phí sang phát triển hệ sinh thái giao thông thông minh, nguồn vốn dài hạn có thể là đòn bẩy cho tăng trưởng, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng biến lượng người dùng lớn thành doanh thu và dòng tiền bền vững.

Ở chiều tích cực, vốn chủ sở hữu của VETC đã tăng mạnh từ 83 tỷ đồng lên 219 tỷ đồng trong năm 2025. Nhờ đó, hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu giảm từ 34 lần xuống 14 lần.

Dù cải thiện đáng kể, mức đòn bẩy 14 lần vẫn là con số cao. Nó cho thấy quy mô nghĩa vụ tài chính của VETC lớn hơn nhiều lần nguồn vốn chủ sở hữu mà doanh nghiệp đang có.

Các chỉ số sinh lời cũng cho thấy tốc độ cải thiện rõ rệt. Năm 2025, ROE đạt 18,23%, tăng mạnh từ 3,03% năm 2024. ROA tăng từ 1% lên 4%.

Nếu năm 2024 mới là năm VETC chứng minh khả năng tạo lợi nhuận, thì năm 2025 cho thấy mô hình bắt đầu có khả năng tạo ra mức sinh lời đáng kể hơn trên nền tảng tài sản và vốn chủ sở hữu.

Tuy nhiên, nhà đầu tư và các bên liên quan sẽ cần nhìn xa hơn con số lợi nhuận một năm. Với 468 tỷ đồng lỗ lũy kế, 3.003 tỷ đồng nợ phải trả và hệ số nợ/vốn chủ sở hữu 14 lần, sức khỏe tài chính của VETC vẫn phụ thuộc đáng kể vào khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận và kiểm soát nghĩa vụ tài chính.

Bài toán mới: kiếm tiền từ hệ sinh thái giao thông

Thách thức của VETC vì thế không chỉ nằm ở việc thu phí đường bộ.

Cuối tháng 7, VETC và Viettel Money, đơn vị liên kết thanh toán với ePass, thông báo thu phí từ ngày 1/8, với mức 6.600 đồng/tháng/ví đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng/ví đối với tổ chức, doanh nghiệp, đã bao gồm VAT.

Động thái này nhanh chóng vấp phải phản ứng từ một bộ phận chủ xe. Lập luận được đưa ra là ETC về thực tế đã trở thành yêu cầu bắt buộc khi phương tiện lưu thông trên cao tốc, khiến người dùng không hoàn toàn chủ động trong việc lựa chọn sử dụng dịch vụ.

VETC sau đó thông báo tạm dừng triển khai chính sách thu phí quản lý tài khoản ví, với lý do rà soát, lắng nghe thêm ý kiến khách hàng và xây dựng giải pháp phù hợp hơn. Dù chính sách được dự kiến áp dụng từ 1/8, đến thời điểm hiện tại, ví VETC chưa thực hiện khoản thu phí nào đối với người dùng.

VETC cũng thừa nhận cần rút kinh nghiệm về truyền thông, quy trình xây dựng và áp dụng chính sách, đồng thời tăng cường tham vấn khách hàng và các cơ quan liên quan trước những thay đổi có tác động rộng.

Về dài hạn, đây là một bài toán lớn hơn câu chuyện thu thêm vài nghìn đồng mỗi tháng. VETC đang đứng trước câu hỏi cốt lõi của mọi nền tảng số: làm thế nào để biến một lượng người dùng lớn thành một mô hình kinh doanh vừa có doanh thu, vừa có dòng tiền, vừa tạo ra giá trị đủ lớn để bù đắp chi phí đầu tư hạ tầng?

Với 4,3 triệu khách hàng trên ứng dụng và 3 triệu khách hàng sử dụng ví, quy mô người dùng là một tài sản đáng kể. Nhưng quy mô chỉ thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh khi được chuyển hóa thành doanh thu định kỳ, dịch vụ bổ trợ và hiệu quả vận hành.

Trong thời gian tới, VETC cho biết sẽ công bố rõ các phương thức thanh toán hiện có và chi phí liên quan, bổ sung các phương thức thanh toán khác, đồng thời làm việc với các đơn vị, tổ chức và đối tác để giảm chi phí phát sinh.

Sau gần một thập niên kể từ khi bắt đầu hoạt động, VETC đã đi qua chặng đường từ một dự án thu phí gặp khó khăn tài chính đến vị thế doanh nghiệp dẫn đầu thị trường ETC. Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt về lợi nhuận, nhưng chưa phải điểm kết thúc của bài toán tài chính.

Với 4,3 triệu khách hàng trên ứng dụng và 3 triệu khách hàng sử dụng ví, quy mô người dùng là một tài sản đáng kể

Thước đo quan trọng hơn trong những năm tới sẽ là khả năng biến lợi nhuận 136 tỷ đồng thành một xu hướng bền vững, tiếp tục xóa 468 tỷ đồng lỗ lũy kế, đồng thời giảm dần mức đòn bẩy 14 lần.

Đó cũng là khoảng cách giữa một hệ thống thu phí lớn và một nền tảng giao thông số có khả năng tạo ra giá trị dài hạn.

Thùy Dung (tổng hợp)