Gạo Ông Cua ST25: Ba lần đứng đầu thế giới và bài toán nâng tầm giá trị hạt gạo Việt

Sau ba lần giành giải Nhất vào các năm 2019, 2023 và 2025, gạo Ông Cua ST25 của Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu cuộc thi Gạo ngon nhất thế giới năm 2026, với vị trí thứ hai. Thành tích này không chỉ củng cố danh tiếng của một giống lúa được nghiên cứu trong hơn 30 năm, mà còn đặt ra bài toán kinh doanh lớn hơn.

Ngày 9.10.2026, tại Manila, Philippines, gạo ST25 mang nhãn hiệu Ông Cua của Doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang Trí giành giải Nhì cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới 2026”, trong khuôn khổ Hội nghị Lúa gạo thế giới do The Rice Trader (Mỹ) tổ chức. Myanmar giành giải Nhất, Philippines xếp thứ ba, trong khi Ấn Độ và Thái Lan đồng hạng tư.

Nhóm DN Gạo Ông Cua cùng Tham tán Thương mại Việt Nam tại Philippines- ông Lê Phú Cường (Ảnh: Gạo Ông Cua)

Kết quả năm nay đưa ST25 trở lại một vị trí quen thuộc trong nhóm những loại gạo được đánh giá cao nhất trên thế giới. Trước đó, giống gạo này từng giành giải Nhất vào các năm 2019 và 2023, đồng giải Nhất với gạo Campuchia năm 2025, đồng thời giành giải Ba năm 2017.

Nhưng nếu nhìn từ góc độ kinh doanh, ý nghĩa của thành tích năm 2026 không chỉ nằm ở thứ hạng. Điều đáng chú ý hơn là khả năng duy trì chất lượng qua nhiều mùa vụ, xây dựng nhận diện thương hiệu và đưa một sản phẩm nông nghiệp Việt Nam vượt khỏi cuộc cạnh tranh chủ yếu dựa trên sản lượng và giá bán.

Hơn 30 năm nghiên cứu phía sau một hạt gạo

ST25 là thành quả của quá trình nghiên cứu, chọn lọc và lai tạo kéo dài hơn 30 năm của kỹ sư, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua cùng các cộng sự, trong đó có tiến sĩ Trần Tấn Phương và thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Hương. Đây cũng là hành trình phát triển các giống lúa thơm ST, nổi bật với ST24 và ST25, gắn với điều kiện canh tác tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Khác với những sản phẩm có thể tạo khác biệt bằng bao bì, quảng cáo hay hệ thống phân phối, chất lượng của một giống lúa bắt đầu từ quá trình nghiên cứu và chọn tạo giống. Hương thơm, độ mềm dẻo, hình dáng hạt và đặc tính khi nấu thành cơm là kết quả của nhiều yếu tố, từ đặc tính di truyền đến điều kiện canh tác, thu hoạch và bảo quản.

Tại cuộc thi năm nay, hội đồng giám khảo gồm các đầu bếp, chuyên gia ẩm thực và chuyên gia lúa gạo quốc tế đánh giá mẫu gạo ở cả trạng thái sống lẫn sau khi nấu. Các tiêu chí bao gồm độ đồng đều, chiều dài hạt, hương thơm, độ mềm dẻo và hương vị.

Đây là những tiêu chí cho thấy chất lượng gạo cao cấp không thể chỉ được đánh giá qua hình thức bên ngoài. Trải nghiệm khi sử dụng sản phẩm cũng là một phần quan trọng trong việc xác lập vị thế của thương hiệu.

Theo thông tin được công bố về cuộc thi, mẫu gạo dự thi được lấy từ chính vụ mùa của năm tổ chức. Vì vậy, việc duy trì vị trí cao qua nhiều kỳ thi đòi hỏi chất lượng phải ổn định giữa các mùa vụ, thay vì phụ thuộc vào một vụ thu hoạch thuận lợi.

Đối với Gạo Ông Cua, đây là thách thức mang tính dài hạn. Một giống lúa có thể đạt chất lượng xuất sắc trong điều kiện nhất định, nhưng để xây dựng thương hiệu bền vững, doanh nghiệp phải bảo đảm người tiêu dùng nhận được trải nghiệm tương xứng khi mua sản phẩm ở những thời điểm và thị trường khác nhau.

Nói cách khác, giải thưởng quốc tế là sự ghi nhận cho chất lượng tại một thời điểm; duy trì chất lượng mới là năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ông Hồ Quang Cua cùng sản phẩm Gạo Ông Cua ST25 nổi tiếng (Ảnh: Gạo Ông Cua)

Từ thành tựu nghiên cứu đến tài sản thương hiệu

Gạo Ông Cua là thương hiệu thuộc sở hữu của Doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang Trí, đơn vị sản xuất và kinh doanh các dòng gạo ST, trong đó có ST25. Website chính thức của doanh nghiệp giới thiệu định hướng kiểm soát chất lượng từ khâu nghiên cứu giống đến sản xuất thành phẩm, theo mô hình “Từ nông trại đến bàn ăn”.

Định hướng này có ý nghĩa đáng kể trong bối cảnh nông sản cao cấp cần chứng minh không chỉ nguồn gốc mà cả tính nhất quán của sản phẩm. Khi một giống lúa nổi tiếng được thương mại hóa rộng rãi, việc kiểm soát chất lượng và nhận diện hàng chính hãng trở thành những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của người mua.

Theo thông tin doanh nghiệp công bố, nhãn hiệu Gạo Ông Cua đã được bảo hộ tại Việt Nam, Mỹ, Anh, Liên minh châu Âu, Australia, Hong Kong và Trung Quốc. Sản phẩm được phân phối tại Mỹ, Australia và Canada thông qua các đối tác chính thức.

Đây là những bước đi cần thiết để đưa một thương hiệu nông sản tiếp cận thị trường quốc tế.

Đối với ST25, giải thưởng “Gạo ngon nhất thế giới” tạo ra một lợi thế nhận diện mà không phải thương hiệu gạo nào cũng có được. Lợi thế này thực sự phát huy giá trị nếu người tiêu dùng nhận biết được sự khác biệt giữa giống lúa ST25, sản phẩm Gạo Ông Cua.

Thị trường gạo cao cấp không chỉ cạnh tranh bằng sản lượng

Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo quan trọng trên thế giới. Tuy nhiên, năng lực xuất khẩu lớn không đồng nghĩa mọi sản phẩm đều tạo ra giá trị gia tăng cao.

Trong một thị trường mà nhiều nhà cung cấp có thể cạnh tranh bằng giá, những sản phẩm có đặc tính riêng, chất lượng ổn định và câu chuyện nguồn gốc rõ ràng có cơ hội tiếp cận phân khúc khách hàng khác biệt. Với ST25, nền tảng đó đến từ quá trình nghiên cứu giống lúa, chất lượng cảm quan và sự công nhận tại các cuộc thi quốc tế.

Giải thưởng có thể giúp thương hiệu thu hút sự chú ý của nhà nhập khẩu, nhà phân phối và người tiêu dùng. Việc Gạo Ông Cua tham gia Hội nghị Lúa gạo thế giới năm 2026 với gian trưng bày giới thiệu câu chuyện ST25 tới các nhà nhập khẩu và chuyên gia ngành lúa gạo cho thấy cuộc thi cũng là một không gian kết nối thương mại, không đơn thuần là hoạt động trao giải.

Giá trị của ST25 và bài toán thu nhập người trồng lúa

Website Gạo Ông Cua cho biết việc phát triển các giống ST24 và ST25 hướng đến nâng cao giá trị gạo thơm Việt Nam, đồng thời góp phần tăng thu nhập cho nông dân.

Đây cũng là hướng tiếp cận giúp câu chuyện ST25 vượt khỏi phạm vi một giải thưởng ẩm thực. Thành công của một giống lúa không chỉ nằm ở việc được chuyên gia quốc tế đánh giá cao, mà còn ở khả năng cải thiện hiệu quả sản xuất và sinh kế tại vùng trồng.

ST25 đã có ba lần giành giải Nhất, gồm hai lần đoạt giải độc lập vào năm 2019 và 2023, cùng lần đồng giải Nhất năm 2025. Vị trí thứ hai năm 2026 vẫn là một thành tích đáng chú ý, đặc biệt khi giống gạo tiếp tục hiện diện trong nhóm dẫn đầu qua nhiều kỳ thi.

Câu chuyện ST25 vì thế phản ánh một bài toán rộng hơn của nông nghiệp Việt Nam: làm sao chuyển lợi thế về giống, điều kiện tự nhiên và tri thức của nhà nghiên cứu thành thương hiệu có sức cạnh tranh quốc tế.

Một giải thưởng có thể đưa hạt gạo Việt Nam lên bản đồ thế giới. Nhưng để giữ vị trí đó, doanh nghiệp cần nhiều hơn một danh hiệu: cần năng lực tổ chức sản xuất, bảo vệ thương hiệu, tiếp cận thị trường và phân phối giá trị trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Sau giải Nhì năm 2026, giá trị lớn nhất của ST25 có lẽ không nằm ở khoảng cách một bậc so với vị trí cao nhất. Nó nằm ở câu hỏi liệu Việt Nam có thể xây dựng từ thành công này một mô hình kinh doanh nông sản, trong đó nghiên cứu khoa học, thương hiệu và thu nhập của người nông dân cùng làm, cùng phát triển.

Đào Nhân