Doanh nhân Đoàn Nguyên Đức và cuộc trở lại sau một thập kỷ: Khi “bầu Đức” làm doanh nghiệp nhỏ hơn

Năm 2025, HAGL báo lãi kỷ lục, xóa lỗ lũy kế và bước sang một chu kỳ đầu tư mới. Câu chuyện đáng chú ý ở đây không chỉ nằm ở sự trở lại của một doanh nhân sau một chu kỳ khó khăn, mà đó là sự thay đổi triết lý kinh doanh trong giai đoạn mới.

Doanh nhân Đoàn Nguyên Đức

Cuộc trở lại sau một thập kỷ

Hoàng Anh Gia Lai là một trong những biểu tượng rõ nét nhất của thời kỳ tăng trưởng nóng của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam. Sau hơn 30 năm xây dựng, doanh nhân Đoàn Nguyên Đức đã đưa thương hiệu của HAGL trở thành doanh nghiệp thành công trong lĩnh vực bất động sản, bóng đá và nông nghiệp.

Từ một xưởng sản xuất nhỏ ở Pleiku, doanh nhân Đoàn Nguyên Đức đã xây dựng Hoàng Anh Gia Lai thành một tập đoàn đa ngành với gỗ, đá granite, bất động sản, thủy điện, cao su, khoáng sản, nông nghiệp và bóng đá. Những dự án của HAGL từng trải dài từ Tây Nguyên sang Lào, Campuchia, Myanmar và nhiều nơi khác.

Tái cấu trúc doanh nghiệp 

Từ những chiến lược kinh doanh táo bạo, Doanh nhân Đoàn Nguyên Đức không chỉ được biết đến là người giàu có. Ông còn trở thành biểu tượng của một thế hệ doanh nhân Việt Nam mạnh mẽ bước ra khu vực. Thế nhưng sau khoảng một thập kỷ mở rộng quy mô hoạt động, Hoàng Anh Gia Lai lại rơi vào “áp lực nợ”. Những dự án phải thoái vốn và sự thu hẹp gần như toàn bộ của mô hình của một tập đoàn đa ngành.

Từ chiến lược cơ cấu lại ngành nghề, năm 2025 HAGL ghi nhận doanh thu hợp nhất hơn 7.400 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế khoảng 2.240 tỷ đồng, mức cao nhất trong lịch sử doanh nghiệp. HAGL đã xóa được khoản lỗ lũy kế, lần đầu tiên kể từ cuối năm 2020 đưa lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trở lại trạng thái dương. Thời điểm này đang đánh dấu một hướng đi mới, đó là doanh nghiệp đang xây dựng một phiên bản HAGL hoàn toàn khác. Một doanh nghiệp nhỏ hơn, ít ngành nghề hơn, nhưng tập trung hơn.

Tập trung những ngành chủ lực

Bất động sản mang lại dòng tiền, còn cao su được kỳ vọng hưởng lợi từ chu kỳ hàng hóa. Thủy điện tạo nguồn thu dài hạn. Khoáng sản mở ra cơ hội mới. Bóng đá giúp xây dựng thương hiệu. Đó là hướng đi rất cụ thể của doanh nghiệp được đặt ra trong chiến lược kinh doanh của HAGL trong thời gian dài. Tuy nhiên, vấn đề là không phải tất cả các chu kỳ đều đi đúng như kỳ vọng. Khi thị trường bất động sản thay đổi, giá cao su giảm sâu và các dự án đầu tư dài hạn chưa tạo ra dòng tiền tương xứng, áp lực tài chính bắt đầu xuất hiện.

Chuối là một trong những cây trồng được HAGL đầu tư với diện tích lớn. Ảnh: Báo Nông nghiệp Việt Nam

Theo báo cáo của HAGL, có thời điểm tổng nghĩa vụ nợ của tập đoàn lên tới khoảng 36.000 tỷ đồng. Đến năm 2025, sau nhiều năm tái cấu trúc, con số này đã giảm xuống còn hơn 6.000 tỷ đồng.

Có lẽ, một trong những thay đổi lớn nhất trong hành trình kinh doanh của ông Đoàn Nguyên Đức không phải là việc HAGL kiếm được bao nhiêu tiền, mà là việc ông đã chấp nhận để HAGL không còn là tập đoàn của ngày trước bằng sự thay đổi là: bán tài sản, rút khỏi những lĩnh vực từng được xem là chiến lược, chuyển giao dự án và thu hẹp quy mô.

Nông nghiệp chuyển hướng

Một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất trong hành trình của doanh nhân Đoàn Nguyên Đức, đó là khả năng thay đổi cây trồng khi thị trường thay đổi. Một thời cao su từng được xem là “vàng trắng”, HAGL đã đầu tư hàng chục nghìn ha cao su tại Việt Nam, Lào và Campuchia. Nhưng chu kỳ hàng hóa không diễn ra như kỳ vọng. Giá giảm trong thời gian dài khiến hiệu quả đầu tư bị ảnh hưởng nên HAGL đã chuyển mạnh sang cây ăn trái. Chuối trở thành một loại cây trồng mang lại nguồn doanh thu quan trọng nhất của doanh nghiệp và sầu riêng tiếp tục được đầu tư trong bối cảnh nhu cầu tại thị trường Trung Quốc tăng mạnh. Năm 2026, HAGL lại tiếp tục mở rộng sang cà phê và dâu tằm.

Theo kế hoạch đã được công bố, HAGL dự kiến đầu tư trồng mới hàng nghìn hecta cà phê, đồng thời phát triển các dự án chế biến để tăng giá trị cho vùng nguyên liệu. Công ty cũng duy trì diện tích chuối và sầu riêng, thay vì tiếp tục mở rộng bằng mọi giá. Chiến lược hiện nay là chuyển hướng khai thác sâu hơn vào các lĩnh vực có thể tạo ra chu kỳ tăng trưởng mới.

Năm 2025 là một năm đặc biệt đối với HAGL. Doanh thu tăng mạnh, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 2.240 tỷ đồng, vượt xa kế hoạch ban đầu. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn vào báo cáo tài chính, sự phục hồi này không chỉ đến từ hoạt động kinh doanh. Theo tài liệu của HAGL, lợi nhuận năm 2025 được hỗ trợ đáng kể bởi khoản miễn, giảm lãi vay khoảng 1.065 tỷ đồng. Nếu loại trừ yếu tố này, lợi nhuận sau thuế hợp nhất còn khoảng 1.175 tỷ đồng.

Kết quả kinh doanh năm 2025 vẫn cho thấy HAGL đã tiến gần hơn tới trạng thái có khả năng tự vận hành. Câu hỏi quan trọng đối với doanh nhân Đoàn Nguyên Đức lúc này không còn là làm thế nào để “sống sót”. Mà là làm thế nào để biến sự sống sót thành một mô hình tăng trưởng bền vững.

Sau khi xóa lỗ lũy kế, HAGL bước vào năm 2026 với một kế hoạch tăng trưởng mới. Doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu khoảng 8.624 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 4.200 tỷ đồng. Một phần quan trọng trong kế hoạch này đến từ hoạt động nông nghiệp. Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu của HAGL đạt khoảng 3.700 tỷ đồng, tương đương khoảng 43% kế hoạch doanh thu năm, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt hơn 2.100 tỷ đồng, vượt 50% kế hoạch năm.

Nhìn vào những con số trên có thể thấy, HAGL của năm 2026 không còn giống HAGL của một thập kỷ trước. Quy mô tập đoàn nhỏ hơn, danh mục ngành nghề đã ít hơn, nhờ đó mà gánh nặng tài chính đã được giảm đáng kể.

Bài học rút ra trong câu chuyện kinh doanh của “bầu Đức” là: Không cần xây dựng thương hiệu cho một doanh nhân giàu có, mà cần tái cấu trúc ngành nghề để doanh nghiệp tồn tại.

Đào Nhân